Την 1η Ιουνίου, και έως το τέλος του έτους, η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του περιφερειακού οργανισμού της Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου (ΟΣΕΠ). Τι μπορεί κανείς να περιμένει σε μια περίοδο μακράς οικονομικής κρίσης όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για το σύνολο των Ευρωπαίων και Παρευξείνιων εταίρων της; Σε μια περίοδο όπου τα θέματα δημοσιονομικής πολιτικής και εσωτερικών διαρθρωτικών αλλαγών έχουν απόλυτη προτεραιότητα έναντι θεμάτων περιφερειακής συνεργασίας στην ατζέντα εκείνων που χαράζουν πολιτική.

Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει τις προεδρίες του ΟΣΕΠ. Η σημερινή προεδρεύουσα χώρα Βουλγαρία έχει διατηρήσει χαμηλό προφίλ περιορίζοντας τις δράσεις και συναντήσεις ενώ η Γεωργία αρνήθηκε να παραλάβει την προεδρία λόγω οικονομικής συγκυρίας (αν και σε αυτή της την απόφαση συνέβαλε καθοριστικά η πολιτική κρίση με την Ρωσία μετά τον πόλεμο του Αυγούστου 2008). Τι να περιμένει λοιπόν κανείς από την επόμενη, Ελληνική, προεδρία;

Η προηγούμενη ελληνική προεδρία, προ πενταετίας, με το μήνυμα ‘Φέρνοντας τον ΟΣΕΠ πιο κοντά στην ΕΕ’ συνέβαλε καθοριστικά στη γένεση της Συνέργειας Ευξείνου Πόντου από την ΕΕ και στη θεσμοποίηση των σχέσεων ΕΕ-ΟΣΕΠ. Η ενδυνάμωση των σχέσεων ΕΕ-ΟΣΕΠ αν και ορθά παραμένει βασικός άξονας της παρευξείνιας πολιτικής της Ελλάδας πρέπει να αναδιατυπωθεί με βάση τις σύγχρονες εξελίξεις στην Παρευξείνια περιοχή. Το βασικό ερώτημα που παραμένει αναπάντητο όσον αφορά την προοπτική της παρευξείνιας συνεργασίας δεν είναι απλά ο ‘εξευρωπαϊσμός’ της μέσω της θεσμικής της σύνδεσης με την ΕΕ, αλλά το πως ο ΟΣΕΠ θα συμβάλλει στην ανάπτυξιακή δυναμική των χωρών μελών του και στην ανάγκη για πολιτική συνεργασία με δεδομένα τα σημαντικά προβλήματα ασφάλειας στην περιοχή.

Καταρχάς, σε επίπεδο ΟΣΕΠ υπάρχουν αρκετά θέματα που παραμένουν ανοικτά και τα οποία θα μπορούσαν να σημειώσουν σημαντική πρόοδο μέσα στους επόμενους μήνες δίνοντας νέα ώθηση στον οργανισμό αλλά και αυξημένο ρόλο στην Ελλάδα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής:
- Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για την Περιφερειακή Στρατηγική του ΟΣΕΠ (Black Sea Regional Strategy) που γίνονται στα πλαίσια της ad hoc Ομάδας Εργασίας για τη Διάδραση ΟΣΕΠ-ΕΕ με την υιοθέτησή της σε επίπεδο υψηλών αξιωματούχων. Κυρίως η έναρξη της υλοποίησης της εν λόγω Στρατηγικής θα θέσει τον οργανισμό σε μια συγκεκριμένη τροχιά δράσεων σε βάθος χρόνου.
- Η προώθηση δύο σημαντικών προγραμμάτων στον τομέα των μεταφορών, το Black Sea Ring Highway, και το Motorways of the Sea. Η Ελλάδα εξάλλου έχει αναλάβει παράλληλα την ολοκλήρωση του Transport Partnership στα πλαίσια της Συνέργειας Ευξείνου Πόντου.
- Η έναρξη της συζήτησης για μια νέα, ανανεωμένη Οικονομική Ατζέντα για τον Οργανισμό καθώς ο ΟΣΕΠ σήμερα δεν έχει ένα κοινό και σύγχρονο κείμενο αναφοράς για την χάραξη της πολιτικής του. Η Ελλάδα θα θέσει έτσι έγκαιρα τις προτάσεις της για το πως βλέπει την Παρευξείνια συνεργασία να διαμορφώνεται στο μέλλον, εν όψει μάλιστα της συμπλήρωσης 20 χρόνων (το 2012) από την ίδρυση του ΟΣΕΠ και διαφόρων συνδεδεμένων οργάνων του.

Πέρα όμως από την ατζέντα του ΟΣΕΠ, η παρευξείνια πολιτική της Ελλάδας λαμβάνει υπόψη της την πορεία υλοποίησης της Συνέργειας του Ευξείνου Πόντου και της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης της ΕΕ αλλά και την εξέλιξη των σχέσεων ΕΕ-Ρωσίας. Καθώς οι δύο μελλοντικές (και συνεχόμενες) Κεντροευρωπαϊκές προεδρίες της ΕΕ (Ουγγαρία-Πολωνία, Ιανουάριος-Δεκέμβριος 2011) αναμένεται να δώσουν ώθηση κυρίως στην Ανατολική Εταιρική Σχέση, η παράλληλη υποστήριξη της Συνέργειας αποτελεί ζητούμενο. Σε αυτό θα μπορούσε να συμβάλει μια σύνοδος εκπροσώπων των χωρών του ΟΣΕΠ και της ΕΕ κατά τη διάρκεια της Ελληνικής προεδρίας με αντικείμενο την υλοποίηση της Συνέργειας Ευξείνου Πόντου (και τον ρόλο του ΟΣΕΠ).

Η ελληνική προεδρία ναι μεν αναμένεται να διατηρήσει ένα χαμηλό προφίλ λόγω οικονομικής συγκυρίας αλλά μπορεί να αξιοποιήσει το διευρυμένο διάστημα που της δίνεται έως το τέλος του έτους για την άσκηση της προεδρίας επιτρέποντάς της μεγαλύτερη ευελιξία στην υλοποίηση του προγράμματός της, την εμπειρία των ελλήνων, διευθυντών/γενικών γραμματέων σε όλα (πλην ενός) τα οργάνα του ΟΣΕΠ (Γραμματεία ΟΣΕΠ, Επιχειρηματικό Συμβούλιο, Παρευξείνια Τράπεζα, Κέντρο Μελετών) αλλά και το Ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο (Hellenic Development Fund) που πρόσφατα ιδρύθηκε στον ΟΣΕΠ.

Μπορεί, εξάλλου, ο ΟΣΕΠ να μην αποτελεί ως οργανισμός κεντρικό μέλημα στη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ωστόσο, η Ρωσία, η Τουρκία αλλά και άλλα από τα μέλη του (Αζερμπαϊτζάν, Σερβία, κλπ.) έχουν ιδιαίτερο βάρος για την ελληνική πολιτική, με σημαντικά όχι μόνο τα θέματα ενεργειακής συνεργασίας (όπως ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη) αλλά και άλλα θέματα όπως η διαχείριση της οικονομικής κρίσης σε περιφερειακό επίπεδο, οι ελληνικές επενδύσεις, ζητήματα ασφάλειας, παράνομης μετανάστευσης και οργανωμένου εγκλήματος.